original-1438594567886

ฮาร์วาร์ดร่วมมือกับเมืองเคมบริดจ์จัดกิจกรรมสานสัมพันธ์ผู้อาวุโสในพื้นที่

ฮาร์วาร์ดเป็นมหาวิทยาลัยที่ให้ความสำคัญกับการมีส่วนเสริมสร้างและพัฒนาคนทุกกลุ่ม ทุกเพศ ทุกวัย รวมถึงกลุ่มผู้สูงอายุ ทั้งด้านกายภาพ จิตใจ อารมณ์ และสังคม กรณีผู้อาวุโสสูงวัยนั้นที่ผ่านมาฮาร์วาร์ดคิดริเริ่มสร้างสรรค์กิจกรรมหลากหลายรูปแบบเพื่อรองรับกลุ่มคนวัยผู้สูงอาวุโส อาทิ การจัดตั้งสถาบันเพื่อการเรียนรู้เมื่อเกษียณอายุ (Harvard Institute for Learning in Retirement) ที่เปิดโอกาสให้กลุ่มผู้อยู่ในวัยใกล้เกษียณอายุและผู้เกษียณอายุที่สนใจและต้องการแสวงหาความรู้เพิ่มเติม ได้เข้ามาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกัน เป็นต้น 

การจัดกิจกรรมรองรับกลุ่มวัยผู้อาวุโสดังกล่าวได้รับการตอบรับเป็นอย่างดี มีผู้อาวุโสจำนวนมากเข้าร่วมกิจกรรมที่ฮาร์วาร์ดจัดขึ้น ยกตัวอย่าง กิจกรรมปิกนิกหรือกิจกรรมท่องเที่ยวนอกบ้านและนำอาหารไปรับประทานร่วมกันของผู้อาวุโสในเขตเมืองเคมบริดจ์ หรือที่รู้จักกันในชื่อ Cambridge Senior Picnic1  ที่จัดขึ้นเป็นประจำในช่วงเดือนสิงหาคมของทุกปีต่อเนื่องจนถึงปัจจุบันรวมระยะเวลากว่า 40 ปี โดยมีฮาร์วาร์ดเป็นเจ้าภาพจัดกิจกรรมร่วมกับนายกเทศมนตรีเมืองเคมบริดจ์ 

กิจกรรมปิกนิกของผู้อาวุโสในเขตเมืองเคมบริดจ์ดังกล่าวนี้มีผู้อาวุโสที่ถูกเชิญให้เข้าร่วมเป็นจำนวนหลายร้อยหลายพันคนในแต่ละปี เช่น ในช่วงเดือนสิงหาคมของปีนี้ผู้อาวุโสทั่วเมืองเคมบริดจ์ที่ถูกเชิญให้เข้าร่วมจำนวนหลายพันคน ต่างได้รับทั้งความสุข ความสนุกสนาน และมิตรภาพกลับไป 

แม้ว่ากิจกรรมปิกนิกของผู้อาวุโสในเขตเมืองเคมบริดจ์จะเป็นกิจกรรมเรียบง่ายที่จัดให้มีขึ้นเพียงแค่วันเดียว แต่กิจกรรมดังกล่าวนี้มีลักษณะที่น่าสนใจบางประการที่เป็นประโยชน์ต่อมหาวิทยาลัยไทยในการปรับประยุกต์ใช้ ดังนี้ 

สนองตอบความต้องการทางจิตใจและสังคมของผู้อาวุโส โดยเฉพาะอย่างยิ่งการออกแบบบรรยากาศภายในงานให้อบอวลไปด้วยมิตรภาพและความเป็นกันเอง เปิดโอกาสให้ผู้อาวุโสที่เข้าร่วมได้รับประทานอาหารและทำกิจกรรมต่าง ๆ ร่วมกัน อาทิ กิจกรรมเต้นรำ กิจกรรมสันทนาการ กิจกรรมการพบปะสังสรรค์พูดคุยกันในกลุ่มผู้อาวุโสด้วยกันเอง เป็นต้น ซึ่งนอกจากจะเป็นการส่งเสริมให้ผู้อาวุโสได้ใช้เวลาว่างอย่างเกิดประโยชน์แล้ว ยังเป็นโอกาสให้ผู้อาวุโสได้สานสัมพันธ์กับเพื่อนใหม่ที่ไม่เคยรู้จักกันมาก่อนด้วยอีกทางหนึ่ง 

เป็นบริบทให้บริการสาธารณะแก่ท้องถิ่น ในที่นี้คือ เมืองเคมบริดจ์ที่มีความสัมพันธ์อันดีกับฮาร์วาร์ดและดำเนินกิจกรรมร่วมกันมาเป็นระยะเวลายาวนาน การจัดกิจกรรมปิกนิกของผู้อาวุโสในครั้งนี้จึงเป็นเสมือนอีกหนึ่งสะพานเชื่อมระหว่างฮาร์วาร์ดกับเมืองเคมบริดจ์ ผ่านกิจกรรมการเปิดพื้นที่ให้ผู้อาวุโสเมืองเคมบริดจ์ได้เข้ามามีส่วนร่วมใช้บริการสาธารณะ สถานที่ และสิ่งอำนวยความสะดวกของฮาร์วาร์ด 

ส่งเสริมการทำงานจิตสาธารณะให้แก่เยาวชนท้องถิ่น โดยการเปิดโอกาสให้เด็กนักเรียนอาสาสมัครจากโครงงานการจ้างงานเยาวชนช่วงฤดูร้อนของนายกเทศมนตรี (Mayor’s Summer Youth Employment Program) เข้ามามีส่วนร่วมทำกิจกรรมกับกลุ่มผู้อาวุโส อันเป็นการส่งเสริมให้เกิดบรรยากาศของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกัน และเป็นอีกหนึ่งบริบทสำคัญที่จะช่วยพัฒนาจิตสาธารณะให้แก่เยาวชนเมืองเคมบริดจ์

ประยุกต์สู่มหาวิทยาลัยไทย

มหาวิทยาลัยควรมีบทบาทพัฒนาการศึกษาและการเรียนรู้ให้แก่กลุ่มคนทุกเพศ ทุกวัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มผู้อาวุโสหรือกลุ่มวัยผู้สูงอายุที่คาดว่าจะมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างมากในอนาคต อันจะเป็นการส่งเสริมให้สังคมไทยเป็นสังคมแห่งการเรียนรู้ที่ยั่งยืนด้วยอีกทางหนึ่ง โดยผมเห็นว่ามหาวิทยาลัยสามารถทำบทบาทส่งเสริมการเรียนรู้นี้ได้ ทั้งในรูปแบบของการเรียนรู้ในระบบ การเรียนรู้นอกระบบ และการเรียนรู้ตามอัธยาศัยบูรณาการคู่ขนานไปด้วยกัน ยกตัวอย่าง การเรียนรู้ตลอดอายุขัย ตามสูตรที่ผมเคยนำเสนอคือ (365/24/120) คือ การเรียนรู้ทุกวัน ทุกชั่วโมง ตลอดช่วงชีวิต 120 ปีที่สามารถไปถึง3 โดยมหาวิทยาลัยสามารถทำได้ในหลายแนวทาง อาทิ การจัดการบรรยายสาธารณะให้แก่กลุ่มผู้อาวุโสหรือกลุ่มคนวัยผู้สูงอายุตามประเด็นความสนใจ หรือที่เป็นประโยชน์แก่ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะอย่างยิ่งมหาวิทยาลัยในต่างจังหวัดที่ผู้สูงอายุจำนวนมาก มีความรับผิดชอบในฐานะปู่ย่าตายายในการดูแลเด็กรุ่นหลาน ที่พ่อแม่ฝากไว้ให้ดูแล ควรได้รับการพัฒนาทั้งความรู้และทักษะในการดูแลเด็กให้เหมาะสมกับสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป เป็นต้น 


1Brigid O’Rourke. Doesn’t look a day over 40. [Online]. accessed October 28, 2015, available from http://news.harvard.edu/gazette/story/2015/08/doesnt-look-a-day-over-40/
2การศึกษาในระบบ การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย นำเสนอใน เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. แหกคุกทางปัญญา : สะท้อนคิดฝ่าวิกฤตการศึกษาไทย. หน้า 89-90.
3เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. นำเสนอครั้งแรกในการเสวนาประเด็นหัวข้อ “การรู้หนังสือกับการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน” ในงานวันที่ระลึกสากลแห่งการรู้หนังสือ. จัดโดย สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.) วันอังคารที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2558.

 

ที่มา: สยามรัฐสัปดาหวิจารณ์
ปีที่ 63 ฉบับที่ 10 วันที่ 20-26 พฤศจิกายน 2558

ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์
นักวิชาการอาวุโส มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด
ประธานสถาบันอนาคตศึกษาเพื่อการพัฒนา (IFD)
kriengsak@kriengsak.comhttp://www.kriengsak.com

แหล่งที่มาของภาพ :  http://www.bangsaensenior.com/images/content/original-1438594567886.jpg