caleb-woods-275754

ดร. แดน แนะ 5 หลักหมุด จัดการศึกษา : กรณีศึกษาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดเคนเนดี้

การจัดการศึกษาให้เกิดผลลัพธ์สูงสุดจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเริ่มต้นจากการมีกรอบความคิดที่ชัดเจนกำกับ ทำหน้าที่เป็นเสมือนเสาหลักปักแน่น มีความสอดสมยึดโยงคงเส้นคงวาตลอดทางอย่างเป็นเอกภาพ และมีความสมดุลระหว่างความคิดและการปฏิบัติ  

ในเรื่องดังกล่าวนี้ ผมเคยนำเสนอความคิดโมเดล 5 หลักหมุด (Five Pivot Model) (เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์, 2559) ว่าประกอบด้วย หลักปรัชญา หลักคิด หลักวิชา หลักการ และหลักปฏิบัติ อันเป็นความคิดที่อธิบายการสร้างให้เกิดความสมดุลระหว่างรูปธรรมและนามธรรม (Abstratization and Concretization) ด้วยว่าการมีรูปธรรมแต่ปราศจากนามธรรมกำกับจะทำให้การคิดและการดำเนินการสะเปะสะปะ ขณะที่การมีนามธรรมแต่ปราศจากรูปธรรมรองรับจะทำให้ไม่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้จริงในภาคปฏิบัติ

ความคิด 5 หลักหมุดดังกล่าวนี้มีวัตถุประสงค์ต้องการนำเสนอความคิดเชิงวิพากษ์บนข้อสมมติฐานโต้แย้งว่า การคิดและการดำเนินการพัฒนาสิ่งหนึ่งสิ่งใด อาทิ มิติทางด้านการจัดการศึกษา ควรเริ่มต้นตั้งแต่พื้นฐานการกำหนดหลักปรัชญา หลักคิด หลักวิชา หลักการ และหลักปฏิบัติ เป็นกระบวนการครบถ้วนตั้งแต่เริ่มต้น สอดคล้อง และสอดสมคงเส้นคงวาตลอดทาง อันจะส่งผลทำให้การคิดและการดำเนินการดังกล่าวนั้นมีกรอบความคิดที่ชัดเจนเป็นเสาหลักปักแน่นยึดโยงกันอย่างมีเอกภาพและบูรณภาพตลอดทาง ช่วยให้การดำเนินการบรรลุสู่เป้าหมายหรือผลลัพธ์ปลายทางตามที่ต้องการ

หากนำกรณีศึกษาของวิทยาลัยฮาร์วาร์เคนเนดี้ (Harvard Kennedy School) มาวิเคราะห์บนพื้นฐานความคิด 5 หลักหมุดจะพบว่า สะท้อนความคิดดังกล่าวนี้บางระดับแบบไม่จงใจ อันเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาเรียนรู้ ดังนี้ 

หลักปรัชญา เป็นแก่นสาระที่ลึกซึ้งของความรู้และความจริง เป็นเป้าหมายเชิงอุดมการณ์ มีความเป็นนามธรรมมากที่สุด การจัดการศึกษาของวิทยาลัยฮาร์วาร์เคนเนดี้สะท้อนหลักปรัชญาดังกล่าวนี้บางระดับ อาทิ การมีหลักปรัชญาสร้างคนเปลี่ยนโลกเป็นเป้าหมายสูงสุดเชิงอุดมการณ์และเป็นแก่นสารัตถะทำหน้าที่เป็นแกนหลักยึดโยงองค์ประกอบการจัดการศึกษาทั้งหมดของวิทยาลัยเข้าด้วยกัน     

หลักคิด เป็นกระบวนการหรือขั้นตอนลำดับต่อมา เป็นแก่นความคิดรวบยอดที่งอกมาจากหลักปรัชญา และมาจากรากฐานเหตุและผลที่ผ่านกระบวนการคิดมาอย่างตกผลึก อาทิ จากหลักปรัชญาการสร้างคนเปลี่ยนโลกของวิทยาลัยฮาร์วาร์เคนเนดี้ดังกล่าวนำสู่หลักคิดการสร้างผู้นำการเปลี่ยนแปลงรุ่นใหม่เพื่อการบริการสาธารณะ เป็นต้น    

หลักวิชา เป็นความรู้หลักหรือองค์ความรู้ที่งอกมาจากหลักคิด ผ่านกระบวนการสั่งสม รวบรวม ต่อยอด พัฒนา มาจากหลากหลายแหล่ง มีกระบวนการพัฒนาจัดการอย่างเป็นระบบและเป็นวิทยาศาสตร์ ตกผลึกกลายเป็นองค์ความรู้หรือหัวใจสำคัญของเรื่องนั้น ต่อยอดงอกออกมาเป็นทฤษฏี อาทิ หลักคิดการสร้างผู้นำการเปลี่ยนแปลงรุ่นใหม่เพื่อการบริการสาธารณะของวิทยาลัยฮาร์วาร์เคนเนดี้นำสู่การขับเคลื่อนการศึกษาวิจัยพัฒนาองค์ความรู้ เป็นหลักวิชาพัฒนาต่อยอดงอกเป็นทฤษฏีทางด้านผู้นำที่ใช้สอนกันในวิทยาลัยโดยคณาจารย์ของฮาร์วาร์ด เป็นต้น   

หลักการ เป็นแก่นสาระที่ยึดถือเป็นแนวทางการดำเนินการหรือการปฏิบัติผ่านกระบวนการตรวจสอบพิสูจน์ว่าเป็นจริง เป็นหลักความจริงทั่วไป มีกฎเกณฑ์เป็นพื้นฐานสามารถนำไปพัฒนาต่อยอดสู่การปฏิบัติได้ อาทิ หลักวิชาเกี่ยวกับผู้นำของวิทยาลัยฮาร์วาร์เคนเนดี้นำสู่หลักการจัดการศึกษาที่สำคัญของวิทยาลัย อาทิ หลักนวัตกรรม หลักความเป็นนานาชาติ โดยวิทยาลัยบูรณาการหลักการดังกล่าวนี้เป็นแนวทางหรือกฎเกณฑ์พื้นฐานการจัดการศึกษาของวิทยาลัย เป็นต้น

หลักปฏิบัติ เป็นการประยุกต์หลักการสู่บริบทเจาะจง มีความเป็นรูปธรรมมากที่สุด สามารถวัดและประเมินผลได้ แสดงออกให้เห็นเป็นการปฏิบัติ มีความยืดหยุ่นตามบริบท อาทิ หลักการจัดการศึกษาของวิทยาลัยฮาร์วาร์เคนเนดี้ที่ว่าด้วยหลักความเป็นนานาชาตินำสู่การปฏิบัติลักษณะหลากหลาย อาทิ การจัดประชุมประจำปีที่จัดโดยนักศึกษาของวิทยาลัย เปิดโอกาสให้ผู้นำความคิดและผู้นำการปฏิบัติมาร่วมกันและทำการสำรวจเกี่ยวกับประเด็นความท้าทายโลกสมัยใหม่ อาทิ การประชุมอินเดีย การประชุมลาตินอเมริกา การประชุมการพัฒนาระดับโลก (Harvard Kennedy School, n.d.) อันเป็นการช่วยเปิดโลกทัศน์มุมมองความเป็นนานาชาติและเป็นบริบทบ่มเพาะการเป็นผู้นำเปลี่ยนโลกให้แก่นักศึกษาอีกทางหนึ่ง

ความคิดโมเดล 5 หลักหมุด อันประกอบด้วย หลักปรัชญา หลักคิด หลักวิชา หลักการ และหลักปฏิบัติ ดังกล่าวนี้สามารถทบทวนตรวจสอบกันและกันได้ตลอดทางและนำมาประยุกต์ใช้ในการคิดและการดำเนินการจัดการศึกษาของมหาวิทยาลัย อันจะเกื้อหนุนให้การดำเนินการจัดการศึกษาของมหาวิทยาลัยมีกรอบคิดทิศทางที่ชัดเจน ไม่สะเปะสะปะหรือหลงทิศผิดทาง สามารถใช้ประโยชน์ได้จริงในภาคปฏิบัติ ด้วยว่ามีหลักปรัชญาเป็นแกนหลักยึดโยงหลักคิด หลักวิชา หลักการ และหลักปฏิบัติ เข้าด้วยกันอย่างสอดสมคงเส้นคงวาตลอดทาง ดังตัวอย่างการจัดการศึกษาของวิทยาลัยฮาร์วาร์เคนเนดี้บางระดับแบบไม่จงใจตามที่กล่าวมา

 

รายการอ้างอิง

เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. (22 กันยายน 2559). การเสวนาหัวข้อ การศึกษาของไทยในทศวรรษหน้า การ

            เรียนหลักสูตรเสาหลักเพื่อแผ่นดิน : ผู้นำระดับสูงตามรอยเบื้องพระยุคลบาท เกียรติยศ รุ่นที่ 2 จัด

โดย กลุ่ม 5 ห้วยทราย หลักสูตรเสาหลักเพื่อแผ่นดินฯ ณ ชั้น 2 อาคารศูนย์ประชุม สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ ถนนวิภาวิดี.

Harvard Kennedy School. (n.d.). Student Activities. Retrieved from 

            https://www.hks.harvard.edu/degrees/life/student-orgs

ที่มา: สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์
คอลัมน์ : สะท้อนคิดจากฮาร์วาร์ด
ปีที่ 64 ฉบับที่ 44 วันศุกร์ 14 – พฤหัสบดี 20 กรกฎาคม 2560

ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์
นักวิชาการอาวุโส มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด
ประธานสถาบันอนาคตศึกษาเพื่อการพัฒนา (IFD)
kriengsak@kriengsak.comhttp://www.kriengsak.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>