innovationcompetitions

การแข่งขันประกวดนวัตกรรมที่ฮาร์วาร์ด

     ฮาร์วาร์ดให้ความสำคัญกับการสร้างสรรค์นวัตกรรมและการบ่มเพาะนวัตกรรมภายในมหาวิทยาลัยอย่างจริงจัง ทำให้ที่ผ่านมาจึงมีผลิตผลของนวัตกรรมจำนวนมากออกมาจากฮาร์วาร์ด ทั้งจากนักศึกษา บุคลากรมหาวิทยาลัย รวมถึงกลุ่มศิษย์เก่า นวัตกรรมเหล่านี้ไม่เพียงก่อให้เกิดประโยชน์ต่อแวดวงการศึกษาเรียนรู้ภายในรั้วฮาร์วาร์ดเองเท่านั้น แต่ยังเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาความเจริญก้าวหน้าทางด้านวิทยาการองค์ความรู้แก่มวลหมู่มนุษยชาติทั่วโลก เช่น นวัตกรรมองค์ความรู้ทางด้านสเต็มเซลล์และนาโนเทคโนโลยี เป็นต้น 

     การสร้างสรรค์นวัตกรรมและการบ่มเพาะนวัตกรของฮาร์วาร์ดเริ่มต้นตั้งแต่การเรียนการสอนในชั้นเรียนจนถึงกิจกรรมนอกหลักสูตร โดยเฉพาะอย่างยิ่งการพัฒนาบรรยากาศสภาพแวดล้อมภายในมหาวิทยาลัยที่มีส่วนช่วยกระตุ้นและส่งเสริมให้เกิดการแสวงหาความรู้ มีความใฝ่รู้ ชอบการถกเถียงแลกเปลี่ยนทางความคิด อันเป็นบันไดขั้นแรกที่สำคัญที่จะนำสู่การผลิตคิดค้นนวัตกรรม 

     PIVOTtheWorld เป็นกรณีตัวอย่างในเรื่องดังกล่าวนี้ เป็นนวัตกรรมที่ได้รับรางวัลชนะเลิศการริเริ่มปฏิบัติการสำหรับกลุ่มศิษย์เก่าของห้องปฏิบัติการนวัตกรรมแห่งฮาร์วาร์ด คิดค้นโดยศิษย์เก่า 2 คนของฮาร์วาร์ด ซึ่งหนึ่งในนั้นเป็นผู้ชนะเลิศการประกวดแข่งขันของห้องปฏิบัติการนวัตกรรมแห่งฮาร์วาร์ด ปี ค.ศ. 2014 PIVOTtheWorld เป็นแอพพลิเคชั่นนำเที่ยวฮาร์วาร์ดแบบไม่เสียค่าใช้จ่าย มีลักษณะพิเศษแตกต่างจากแอพพลิเคชั่นทั่วไปตรงที่เปิดโอกาสให้ผู้ใช้งานมองเห็นภาพอดีตของสถานที่นั้นไปด้วยในเวลาเดียวกันผ่านอุปกรณ์เคลื่อนที่หรือโทรศัพท์มือถือ2 

     PIVOTtheWorld เป็นเพียงผลผลิตหนึ่งของฮาร์วาร์ด อันสะท้อนถึงการให้ความสำคัญกับการสร้างสรรค์นวัตกรรมและการบ่มเพาะนวัตกรรมภายในมหาวิทยาลัยของฮาร์วาร์ด ดังนี้ 

     สร้างบรรยากาศการเห็นคุณค่านวัตกรรม การเห็นคุณค่าความสำคัญของนวัตกรรมเป็นวัฒนธรรมและค่านิยมหลักประการหนึ่งของฮาร์วาร์ด ส่งเสริมให้ประชาคมฮาร์วาร์ดได้สนุกสนานกับการคิด ได้รับการฝึกฝนและพัฒนาทักษะการคิดเชิงนวัตกรรมอย่างเป็นระบบผ่านกระบวนการออกแบบบรรยากาศสภาพแวดล้อมภายในมหาวิทยาลัยให้เอื้อต่อการพัฒนาทักษะการคิดเชิงนวัตกรรมดังกล่าวนี้ เช่น การจัดให้มีบรรยากาศการประกวดแข่งขันคิดค้นสร้างสรรค์นวัตกรรมภายในมหาวิทยาลัยเป็นประจำสม่ำเสมอ อันเป็นการช่วยกระตุ้นและปลอดปล่อยศักยภาพการคิดเชิงนวัตกรรมของประชาคมฮาร์วาร์ดที่สำคัญอีกประการหนึ่ง 

     มีพื้นที่ให้ทั้งนักศึกษาและศิษย์เก่า การให้ความสำคัญกับการสร้างสรรค์นวัตกรรมและการบ่มเพาะนวัตกรรมของฮาร์วาร์ดไม่เพียงจำกัดอยู่เฉพาะแวดวงกลุ่มนักศึกษาเท่านั้น แต่ยังเปิดกว้างให้กลุ่มศิษย์เก่าได้มีโอกาสเข้ามามีส่วนร่วม อันเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมการพัฒนาศิษย์เก่าและเป็นช่องทางในการดึงพลังศิษย์เก่าให้เข้ามามีส่วนร่วมพัฒนามหาวิทยาลัยด้วยอีกทางหนึ่ง เช่น การคิดค้นนวัตกรรม PIVOTtheWorld ของศิษย์เก่าทั้ง 2 คนของฮาร์วาร์ดดังกล่าว เป็นต้น

ประยุกต์สู่มหาวิทยาลัยไทย

     ในเรื่องดังกล่าวนี้ ที่ผ่านมาผมเคยเสนอให้ใช้แนวคิดนวัตกรรม 3 ระดับ หรือที่เรียกว่า Dr. Dan Can Do 3I Innovation Model3  เป็นกรอบการวิจัยทุกระดับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระดับอุดมศึกษา เริ่มตั้งแต่ระดับปริญญาตรี ปริญญาโท จนถึงปริญญาเอก4  เพื่อใช้เป็นฐานการศึกษาเรียนรู้และการพัฒนาประเทศ อันจะทำให้การวิจัยมีประโยชน์และสามารถตอบโจทย์ความต้องการของสังคมครบถ้วนมากยิ่งขึ้น ประกอบด้วย 

     นวัตกรรมความคิด (ideation innovation) เป็นพื้นฐานต่อยอดสู่นวัตกรรมสิ่งปฏิบัติ ความคิดสามารถเป็นได้ทั้งจุดเริ่มต้นของนวัตกรรมและเป็นนวัตกรรมในตนเอง เช่น แนวคิดวิวัฒนาการของลามาร์ก (Jean Lamark) แนวคิดเศรษฐศาสตร์การเมืองของคาร์ล มาร์กซ์ (Karl Marx) แนวคิดทางการเมืองของจอห์น ล็อก (John Locke) เป็นต้น 

     นวัตกรรมสิ่งปฏิบัติ (implementation innovation) ต่อยอดจากนวัตกรรมความคิด เป็นการปฏิบัติ เช่น สิ่งประดิษฐ์ใหม่ที่สามารถจับต้องมองเห็นได้ มีความเป็นรูปธรรม หรือ ถูกนำไปปฏิบัติ เช่น สิ่งประดิษฐ์ทางวิทยาศาสตร์ สิ่งประดิษฐ์ทางสังคม สิ่งประดิษฐ์ทางการบริหารจัดการ สิ่งประดิษฐ์ทางปรัชญาอุดมการณ์ สิ่งประดิษฐ์ทางการจัดระบบการอยู่ร่วมกัน โดยอาจอยู่ในรูปของกระบวนการ วิธีการ มาตรการ ผลิตภัณฑ์ หรือผลงาน เป็นผลลัพธ์ที่พึงประสงค์ เช่น การทำวิจัยพัฒนาโมเดลการเรียนรู้ผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ตรูปแบบใหม่ เป็นต้น 

     นวัตกรรมผลกระทบ (impact innovation) นวัตกรรมที่ดีต้องมีพลังสร้างผลกระทบที่ดีงามให้เกิดขึ้น ทั้งในระดับปัจเจกบุคคล ระดับหน่วยงาน ระดับองค์กร ระดับชุมชน ระดับสังคมประเทศชาติ โดยผลกระทบดังกล่าวนี้อาจก่อให้เกิดประโยชน์ทางตรงหรือทางอ้อมต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ การพาณิชย์ สังคม การเมืองการปกครอง ฯลฯ ด้านใดด้านหนึ่งหรือครบถ้วนทุกด้าน  เช่น การทำวิจัยเชิงพาณิชย์เชื่อมต่อภาคอุตสาหกรรม การพัฒนาและสร้างกำลังคนระดับอาชีวศึกษาที่มีคุณภาพสูงเพื่อสนับสนุนการพัฒนาเป็นประเทศที่มีเศรษฐกิจรายได้สูง (High Income Country5) เป็นต้น

     ผมเห็นว่า มหาวิทยาลัยจำเป็นต้องปรับตัวและพัฒนาไปสู่การเป็นสถาบันการศึกษาแห่งโลกยุคอนาคต ด้วยการขับเคลื่อนการจัดการศึกษาบนฐานงานวิจัยที่มีคุณภาพ ตั้งเป้าการพัฒนาอย่างมีวิสัยทัศน์ ปฏิวัติการพัฒนาก้าวสู่ความเป็นเลิศในทุกด้าน เน้นการคิดค้นสร้างสรรค์นวัตกรรม และประการสำคัญคือ ต้องพัฒนาการจัดการศึกษาบนฐานการวิจัยและนวัตกรรมที่มีความเชื่อมโยงกับทิศทางการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศโดยรวม โดยมุ่งพัฒนาระบบการศึกษาให้เป็นเครื่องมือนำพาประเทศก้าวพ้นจากการติดหล่มกับดักรายได้ปานกลาง สู่การเป็นประเทศเศรษฐกิจรายได้สูงในที่สุดครับ


1เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ นำเสนออย่างเป็นทางการครั้งแรกในการปาฐกถานำเรื่อง “การศึกษาคือนวัตกรรม” ในการประชุมงานวิจัยมหาวิทยาลัย จัดโดย ฝ่ายวิชาการ สถาบันวิจัย มหาวิทยาลัยรังสิต ณ ห้อง Auditorium ชั้น 2 อาคาร 15 วันพฤหัสบดีที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2556.
2Brigid O’Rourke, App serves up Harvard history [Online], accessed February 26, 2016, available from http://news.harvard.edu/gazette/story/2016/02/futuristic-pivot-app-serves-up-harvard-history/
3เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ นำเสนออย่างเป็นทางการครั้งแรกในการปาฐกถานำเรื่อง “การศึกษาคือนวัตกรรม”.
4เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ นำเสนออย่างเป็นทางการในการบรรยายหัวข้อ “หลากหลายรูปแบบการจัดการเรียนการสอนเพื่อพัฒนา Critical และ Creative Thinking ของผู้เรียน” จัดโดย ฝ่ายส่งเสริมการจัดการเรียนการสอน สำนักพัฒนาคุณภาพการศึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ วันพฤหัสบดีที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2558. และนำเสนอเป็นบทความใน เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์, “ฮาร์วาร์ดสร้างคนเพื่อสร้างนวัตกรรม 1,” สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ 60, 31 (19 – 25 เมษายน 2556): 37. และ เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์, “ฮาร์วาร์ดสร้างคนเพื่อสร้างนวัตกรรม 2,” สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ 60, 32 (26 เมษายน – 2 พฤษภาคม 2556): 37.
5แนวคิดการศึกษาเพื่อการพัฒนาประเทศสู่ประเทศเศรษฐกิจรายได้สูง นำเสนออย่างเป็นทางการครั้งแรกในการบรรยายหัวข้อ “นวัตกรรมการบริหารการศึกษาเพื่อขับเคลื่อนประเทศไทยสู่ประเทศเศรษฐกิจรายได้สูง” โครงการประชุมทางวิชาการระดับชาติ: บริหารสัมพันธ์แห่งประเทศไทย ครั้งที่ 38 “การขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษา: ความท้าทายใหม่ของนวัตกรรมการบริหารจัดการ จัดโดย บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช วันเสาร์ที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2559.

 

ที่มา: สยามรัฐสัปดาหวิจารณ์
ปีที่ 63 ฉบับที่ 26 วันที่ ศุกร์ 11 – พฤหัสบดี 17 มีนาคม 2559

ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์
นักวิชาการอาวุโส มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด
ประธานสถาบันอนาคตศึกษาเพื่อการพัฒนา (IFD)
kriengsak@kriengsak.com, http://www.kriengsak.com

แหล่งที่มาของภาพ :  http://adigaskell.org/wp-content/uploads/2013/09/innovationcompetitions.png

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>